Rầy Xanh: Mối Đe Dọa Tàn Phá Vườn Sầu Riêng
Rầy Xanh: Mối Đe Dọa Tàn Phá Vườn Sầu Riêng
1. Giới thiệu về rầy xanh:
Rầy xanh (tên khoa học Empoasca sp) là côn trùng nhỏ, gây hại nghiêm trọng cho cây sầu riêng, đặc biệt ở giai đoạn lá non và đọt non. Rầy có thân dài 2,5–4 mm, màu xanh lá, cánh trong mờ, đầu có vân trắng và chấm đen. Chúng đẻ trứng vào mô lá non, với vòng đời ngắn (12–21 ngày) gồm trứng, rầy non và trưởng thành.
Rầy xanh chích hút nhựa cây, sinh sản nhanh và dễ bùng phát thành dịch, nhất là trong thời tiết chuyển mùa hoặc mùa mưa xen kẽ nắng. Sự xuất hiện quanh năm và khả năng trú ẩn trên các cây ký chủ phụ như cà tím, đậu bắp khiến rầy xanh trở thành mối đe dọa lớn cho vườn sầu riêng.
2. Hậu quả của rầy xanh:
Rầy xanh gây thiệt hại cả trực tiếp lẫn gián tiếp cho cây sầu riêng:
• Tác hại trực tiếp: Rầy non và trưởng thành chích hút nhựa lá non, đọt non, gây vàng lá, xoăn lá, cháy mép, thủng lỗ hoặc rụng lá hàng loạt. Đọt non khô, cành trơ trụi, có thể dẫn đến hiện tượng “chổi chà” (cành không phát triển). Ở giai đoạn ra hoa, rầy làm rụng hoa, giảm tỷ lệ đậu trái, ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng trái.
• Tác hại gián tiếp: Chất mật ngọt do rầy tiết ra tạo điều kiện cho nấm bồ hóng phát triển, phủ đen lá, cản trở quang hợp. Vết chích của rầy là cửa ngõ cho nấm, vi khuẩn gây bệnh như thán thư, đốm lá. Ngoài ra, rầy xanh có thể truyền virus, khiến cây suy yếu nghiêm trọng, làm giảm tuổi thọ và sức chống chịu của cây.
3. Biện pháp quản lý rầy xanh:
- Biện pháp canh tác:
• Thăm vườn thường xuyên, đặc biệt từ tháng 6–11, xử lý khi mật độ rầy đạt 5 con/đọt non.
• Cắt tỉa cành khô, loại bỏ cỏ dại và cây ký chủ phụ (cà tím, đậu bắp, ớt) để giảm nơi trú ẩn của rầy.
• Bón phân cân đối (đạm, lân, kali, vi lượng) kết hợp phân hữu cơ để cây khỏe, ra đọt đồng loạt, hạn chế ra lẻ tẻ.
2. Biện pháp hóa học:
• Phun thuốc khi lá non nhú (“mũi giáo”), lặp lại sau 5–7 ngày, vào sáng sớm hoặc chiều mát.
• Sử dụng các hoạt chất như Emamectin Benzoate, Abamectin (kết hợp dầu khoáng), Imidacloprid, Acetamiprid, Buprofezin, Thiamethoxam, Dinotefuran, Pymetrozine, Flonicamid.
• Luân phiên hoạt chất để tránh kháng thuốc, pha đúng liều, dùng đủ nước (400–600 lít/ha), tập trung phun mặt dưới lá, ưu tiên phun dạng sương hoặc phun mưa để tăng hiệu quả.
