Bọ trĩ: Quá trình sinh trưởng và biện pháp phòng trừ

Bọ trĩ gây hại tất cả các giai đoạn phát triển của cây từ khi ra lá đến khi có bông. Chúng chích hút nhựa lá và hoa làm chậm quá trình sinh trưởng, dẫn đến còi cọc, không thể thụ phấn. Để áp dụng các biện pháp phòng trừ hiệu quả việc nắm rõ quá trình sinh trưởng của bọ trĩ là vô cùng cần thiết. Cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

1. Đặc điểm hình thái của bọ trĩ

Bọ trĩ là loại côn trùng nhỏ rất khó nhìn bằng mắt thường. Khi trưởng thành có dạng thon màu vàng đậm hoặc nâu đen, ấu trùng hình dạng giống trưởng thành có màu trắng vàng đến vàng.

– Trứng bọ trĩ có hình bầu dục. Khi mới đẻ màu trong suốt, lúc sắp nở có màu vàng nhạt.

– Ấu trùng mới nở có thân màu trong suốt. Sau lần lột xác đầu tiên có màu vàng nhạt. Cơ thể hình ống, râu dài không quá nửa cơ thể, đầu nhỏ hơn ngực.

– Nhộng màu vàng sẫm, không di chuyển. Cánh kéo dài tới đốt bụng thứ 4. Ấu trùng thường hóa nhộng ngay trong những lá đã cuốn lại.

– Bù lạch hại lúa trưởng thành mới vũ hóa có màu nâu sáng. Sau có màu đen bóng, rất nhanh nhẹn, thường bò cong bụng trên mặt lá. Râu đầu hình chuỗi hạt 7 đốt, đốt gốc to hơn các đốt khác. Đầu hơi giống hình chữ nhật, mắt kép bé. Con cái có kích thước lớn hơn con đực.

2. Quá trình sinh trưởng của bọ trĩ

– Bọ trĩ sống ở mặt trên của lá, hoạt động nhanh nhẹn vào buổi sáng. Chúng đẻ trứng rải rác vào mô lá lúa, đẻ trên lá nõn nhiều hơn. 

– Ấu trùng mới nở sống tập trung ở lá nõn. Ấu trùng tuổi 1 và tuổi 2 hoạt động nhanh nhẹn vào lúc mát, sống tập trung ở chóp lá hoặc ở cả hai mặt phiến lá. 

– Tiền nhộng, nhộng giả thường ở trong chóp lá, lá đã bị cuốn, bẹ lá sát thân cây và không hoặc ít di chuyển, nếu bị khua động thì di chuyển chậm chạp. 

Thời gian vòng đời là 11-20 ngày. Trong đó, thời gian trứng: 3-6 ngày, ấu trùng (2 tuổi): 6-9 ngày, tiền nhộng: 1-2 ngày, nhộng giả: 1-3 ngày, thời gian trước đẻ trứng: 1 ngày. 

Bọ trĩ lúa sinh sản đơn tính (có tỉ lệ cái rất cao). Một trưởng thành cái đẻ 43-74 trứng. Tuổi thọ của trưởng thành là 16-21 ngày.

Ngoài lúa, bọ trĩ lúa còn sinh trưởng và phát triển trên ngô, cỏ môi, cỏ gấu, cỏ chỉ trắng, lồng vực cạn, lồng vực nước, cỏ tranh, cỏ gừng, cỏ trứng ếch, lác mỡ,…

3. Điều kiện lý tưởng để bọ trĩ phát triển

Nhiệt độ thuận lợi cho sự phát triển của bọ trĩ lúa ở khoảng 15-25 độ C, nhiệt độ cao trên 27 độ C làm suy giảm mật độ bọ trĩ lúa. Bọ trĩ lúa phát triển mạnh ở điều kiện khô hạn, ít hoặc không có mưa. Ở đồng bằng sông Hồng, lúa xuân (đặc biệt là Xuân muộn) ở thời kỳ con gái bị bọ trĩ lúa gây hại nặng hơn lúa mùa.

Hàng năm bọ trĩ lúa phát sinh trên đồng ruộng khoảng 8-10 lứa, trên mỗi vụ lúa có 3 lứa.

4. Các biện pháp phòng trừ bọ trĩ trên đồng ruộng

– Làm sạch cỏ dại, vệ sinh đồng ruộng thường xuyên để tránh nơi trú ngụ của bọ trĩ

– Bón phân đầy đủ, đúng lúc, hạn chế bón thừa đạm trên các thửa ruộng

– Duy trì đủ nước trên ruộng, có thể cho ngập cây lúa 1 – 2 ngày

– Thường xuyên thăm đồng để kiểm tra và phát hiện sớm lúa bị bọ trĩ bằng 

– Trong điều kiện ruộng lúa khô hạn và lúa bị bù lạch gây hại nặng, bà con sử dụng các loại thuốc đặc trị bọ trĩ hại lúa.

Trên đây là những thông tin chi tiết về quá trình sinh trưởng của bọ trĩ cũng như các điều kiện môi trường lý tưởng để chúng phát sinh và một số biện pháp phòng trừ. Hy vọng đã cung cấp cho bà con nhiều thông tin hữu ích. Chúc bà con mùa vàng bội thu.