Đặc điểm của bệnh khô vằn hại lúa và các biện pháp phòng trừ

Bệnh khô vằn hay còn gọi là  bệnh đốm vằn, chúng gây thiệt hại đáng kể cho các trà lúa hè thu và lúa mùa. Với những thửa ruộng bị nhiễm bệnh nặng năng suất có thể giảm 20 – 25%. Vậy đặc điểm của bệnh khô vằn hại lúa là gì? Các biện pháp nào được áp dụng để phòng trừ chúng một cách hiệu quả? Cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây nhé.

1. Đặc điểm nhận biết của bệnh khô vằn hại lúa

Bệnh khô vằn gây hại ở bẹ lá, trên lá lúa và cả cổ bông lúa.

– Vết bệnh ban đầu xuất hiện ở bẹ lá gần mực nước: Lúc này vết bệnh là những đốm nhỏ hình bầu dục màu lục tối hoặc xám nhạt. Các vết bệnh ban đầu dài khoảng 1cm, có hình ô-van hay hình elip, sau các vết bệnh lớn dần, kéo dài ra khoảng 2-3 cm và hoà lẫn vào nhau vằn vện ở bất kỳ chỗ nào trên bẹ lá lúa. 

–  Vết bệnh khô vằn trên lá lúa: Vết bệnh lá tương tự như ở bẹ lá, thường vết bệnh lan rộng rất nhanh chiếm hết bề rộng ở phiến lá tạo ra từng mảng vân mây hoặc vằn da hổ. Các lá già ở dưới hoặc lá sát mặt nước là nơi phát sinh trước, sau đó lan lên các lá phía trên.

– Vết bệnh khô vằn lúa ở cổ bông: Vết bệnh ở cổ bông thường là vết kéo dài bao quanh cổ bông. Hai đầu vết bệnh có màu xám loang ra, phần giữa vết bệnh màu lục sẫm co lại.

Tại tất cả các vị trí gây hại, trên vết bệnh đều xuất hiện hạch nấm màu nâu, hình tròn dẹt hoặc bầu dục nằm rải rác hoặc thành từng đám nhỏ. Hạch nấm rất dễ dàng rơi ra khỏi vết bệnh và nổi trên mặt nước ruộng.

2. Nguyên nhân gây bệnh khô vằn trên lúa

2.1. Bệnh khô vằn trên cây lúa do nấm gây ra

Bệnh khô vằn lúa do loại nấm Rhizoctonia Solani sống trong đất gây ra. 

– Mầm bệnh lây lan qua nước tưới.

– Đất mang mầm bệnh và tàn dư thực vật của cây trồng bị bệnh vụ trước. 

Nấm gây bệnh đốm vằn trên lúa sinh trưởng thích hợp ở nhiệt độ 28 – 32 độ C, khi nhiệt độ xuống dưới 10 độ C và cao hơn 38 độ C ngừng sinh trưởng. Hạch nấm hình thành nhiều ở nhiệt độ 30 – 32 độ C. Khi nhiệt độ xuống thấp dưới 12 độ C và cao trên 40 độ C, nấm không thể hình thành hạch.

2.2 Bệnh khô vằn hại lúa do thời tiết gây ra

Với điều kiện nhiệt độ cao, độ ẩm cao bệnh khô vằn dễ dàng phát sinh và phát triển mạnh. Trước tiên ở các bẹ lá già sát mặt nước hoặc ở dưới gốc. Tốc độ lây lan lên các lá phía trên phụ thuộc rất nhiều vào thời tiết mưa nhiều, lượng nước trên ruộng quá cao, đặc biệt ở vùng cấy dày. Giai đoạn đòng trổ đến chín sáp là thời kỳ nhiễm bệnh nặng nhất.

2.3 Bệnh khô vằn hại lúa do phân bón dư thừa

Bón thừa đạm, bón đạm muộn hay bón phân không cân đối N-P-K cùng với mật độ gieo sạ dày là nguyên nhân khiến bệnh khô vằn hại lúa phát triển mạnh.

2.4 Bệnh khô vằn hại lúa do tàn dư từ cây trồng vụ trước

Hạch nấm có thể sống một thời gian dài sau khi thu hoạch lúa, thậm chí trong điều kiện ngập nước vẫn có tới 30% số hạch sống sót, nảy mầm thành sợi. Nếu tàn dư cây trồng vụ trước không được dọn dẹp, đất không được xử lý kỹ trước khi gieo cấy rất dễ tạo điều kiện cho bệnh đốm vằn hại lúa sinh sôi phát triển.

3. Biện pháp phòng trừ bệnh khô vằn hại lúa trên đồng ruộng

3.1. Biện pháp canh tác phòng bệnh khô vằn trên lúa

– Vệ sinh đồng ruộng, thu gom sạch tàn dư cây bệnh từ vụ trước. Cày bừa, xới đất kỹ để chôn vùi hạch nấm.

– Diệt trừ nguồn lây lan bệnh như lục bình, cỏ dại, lúa chét

– Dùng giống kháng bệnh, xử lý hạt giống trước khi ngâm ủ hoặc gieo trồng. 

– Gieo trồng đúng thời vụ. Gieo cấy với mật độ vừa phải.

– Bón phân cân đối, không bón dư đạm, NPK, lân,…

– Thăm đồng thường xuyên để phát hiện bệnh, lưu ý phần bẹ lá tiếp xúc với mặt nước

– Khi lúa bị bệnh ngừng bón phân

3.2. Biện pháp hóa học phòng trừ bệnh khô vằn hại lúa

Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật để trừ bệnh. Tùy theo mức độ bệnh mà phun 2-3 lần cách nhau 7-10 ngày/1 lần bằng một trong các loại thuốc có trong Danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng ở Việt Nam đăng ký trừ bệnh khô vằn. 

– Phun khi bệnh mới xuất hiện. 

– Phun khoanh vùng tại các ổ bệnh. 

– Phun theo hướng dẫn trên bao bì hoặc theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn.

Trên đây là những thông tin chi tiết về bệnh khô vằn, loại bệnh nghiêm trọng thứ 2 trên cây lúa sau bệnh đạo ôn. Hi vọng rằng với những đặc điểm của bệnh khô vằn hại lúa cũng như một số biện pháp phòng trừ được chia sẻ sẽ giúp ích nhiều cho bà con trong việc chăm sóc cây lúa. Chúc bà con mùa vàng bội thu.