RẦY PHẤN TRẮNG: VÒNG ĐỜI, ĐẶC ĐIỂM GÂY HẠI, ĐIỀU KIỆN PHÁT SINH, BIỆN PHÁP PHÒNG TRỪ

Rầy phấn trắng còn được biết đến với nhiều tên gọi như bọ phấn trắng hay bọ cánh phấn là một loại dịch hại nguy hiểm đối với bà con nông dân. Chúng gây hại trên nhiều loại cây khác nhau từ lúa, rau màu, cây ăn trái, hoa kiểng…, làm ảnh hưởng lớn đến sự sinh trưởng, phát triển của cây. Không chỉ thế còn có thể lây truyền bệnh virus nguy hiểm. Cùng tìm hiểu vòng đời sinh trưởng, đặc điểm gây hại, điều kiện phát sinh của rầy phấn trắng để có các biện pháp phòng trừ hiệu quả.

1. VÒNG ĐỜI SINH TRƯỞNG CỦA RẦY PHẤN TRẮNG

Rầy phấn trắng có phổ ký chủ rất rộng, chúng không những phá hại dưa, bầu bí, ớt mà còn có thể gây hại trên tất cả các loại cây rau màu, cây hoa cảnh, cây ăn trái và cây công nghiệp.

Cả vòng đời kéo dài từ 25 – 32 ngày. Đời sống rầy phấn trắng có 4 pha: trứng 5 – 6 ngày, ấu trùng từ tuổi 1 đến tuổi 3 kéo dài 7 – 10 ngày, nhộng 3 – 6 ngày, trưởng thành 5 – 10 ngày.

Giai đoạn Trứng (5 – 6 ngày)

Trứng của rầy phấn trắng có thời gian ủ từ 5 đến 6 ngày, mỗi con cái đẻ từ 14 đến 26 trứng theo hình xoắn ốc ngay trên bề mặt dưới của lá. Trứng có hình elip, màu vàng hoặc nâu vàng và được bảo vệ bởi vỏ trứng có chất sáp.

Giai đoạn Ấu trùng (7 – 10 ngày)

Ở giai đoạn ấu trùng, rầy trải qua ba tuổi khác nhau:

• Tuổi 1 (3 – 4 ngày): Ấu trùng mới nở có hình bầu dục và mắt đỏ, chưa có lông phấn. Chúng bắt đầu di chuyển đến gân lá hoặc xung quanh trứng để hút chất.
• Tuổi 2 (2 – 3 ngày): Lột xác sau tuổi 1, ấu trùng bám chặt vào lá, mất hết chân và phủ một lớp phấn mỏng.
• Tuổi 3 (2 – 3 ngày): Tương tự tuổi 2 về hình dáng và màu sắc, và chuẩn bị chuyển sang giai đoạn nhộng.

Giai đoạn Nhộng (3 – 6 ngày)

Giai đoạn nhộng diễn ra từ 2 đến 4 ngày. Nhộng có hình bầu dục, thân màu trắng đục hoặc hơi vàng, và vỏ cơ thể trở nên cứng cáp hơn, và khi nhộng biến thành trùng, vỏ nhộng nứt ra hình chữ T.

Giai đoạn Thành trùng (5 – 10 ngày)

Thành trùng của rầy phấn trắng giống hình dáng một con bướm nhỏ với hai cặp cánh màu trắng. Ban đầu, cánh của chúng yếu và trong suốt, nhưng sau khi cánh khô, chúng trở nên cứng cáp hơn và có thể bay được. Thành trùng có kích thước và màu sắc khác nhau giữa con đực và con cái. Chúng nổi bật với kích thước nhỏ gọn – chỉ từ 0,75 đến 2mm, chiều dài và sải cánh rộng từ 1,1 đến 2mm, cùng với lớp phấn trắng bao phủ toàn thân. 

2. ĐẶC ĐIỂM GÂY HẠI CỦA RẦY PHẤN TRẮNG

Cả ấu trùng và thành trùng thường sống và gây hại ở mặt dưới lá. Chúng chích hút nhựa cây làm chết mô thực vật dẫn đến lá vàng, xoăn lại. Cây không chết liền nhưng ảnh hưởng năng suất rất lớn. Gián tiếp ảnh hưởng đến giá trị thương phẩm do sự bài tiết chất mật ngọt và lớp sáp trắng tạo môi trường thuận lợi cho nấm bồ hóng phát triển. Nghiêm trọng hơn, chúng còn được xem là vật truyền bệnh virus trên cây trồng (chùn đọt, ngừng sinh trưởng, cây yếu, thất thu năng suất trầm trọng).

3. ĐIỀU KIỆN PHÁT SINH CỦA RẦY PHẤN TRẮNG

Rầy phấn trắng là một loại côn trùng phổ biến, đặc biệt phát triển mạnh trong thời tiết ít mưa, nhiệt độ cao và độ ẩm thấp. Như trong giai đoạn chuyển từ mùa mưa sang mùa nắng hay trong các tháng hạn hán như tháng 6 và tháng 7. 

Vào mùa nắng, thời tiết khô hanh, ẩm độ thấp (< 80%), nhiệt độ cao (> 26 – 27oC) là điều kiện thích hợp nhất để rầy phấn trắng phát triển và gây hại. Đồng ruộng không được vệ sinh tốt, thường hay sử dụng các loại thuốc trừ sâu phổ rộng, phun định kỳ, phun nhiều lần cũng là những yếu tố gây bộc phát rầy phấn trắng.

4. BIỆN PHÁP PHÒNG TRỪ RẦY PHẤN TRẮNG HIỆU QUẢ

Rầy phấn trắng là một trong những mối lo ngại lớn của bà con nông dân. Chúng không chỉ gây hại cho cây trồng mà còn là nguồn phát tán của nhiều dịch bệnh khác nhau. Bởi vậy việc phòng trừ và kiểm soát chúng trên đồng ruộng là hết sức cấp bách. Bà con nên áp dụng một số giải pháp sau:

• Vệ sinh đồng ruộng thật sạch trước và sau khi trồng.
• Cắt tỉa bớt lá gốc và cỏ dại quanh gốc để vườn cây được thông thoáng. Hạn chế bớt nơi ẩn nấp đẻ trứng của rầy.
• Không nên phun thuốc trừ sâu sớm và phun quá nhiều lần để bảo vệ các thành phần thiên địch trong vườn cây.
• Thường xuyên thăm đồng. Nếu phát hiện trong ruộng có một vài cây bị bệnh siêu vi trùng (lá vàng lốm đốm, lá nhỏ, xoăn, chùng đọt, cây thấp) thì nên mạnh dạn nhổ bỏ tiêu hủy để tránh lây lan sang cây khác.
• Khi cần phun thuốc thì nên chọn những loại thuốc có đặc tính lưu dẫn, thấm sâu, ít ảnh hưởng thiên địch để sử dụng.
• Có thể sử dụng luân phiên một số loại thuốc có hiệu quả cao với Rầy phấn trắng kể cả những côn trùng chích hút khác.

Hy vọng rằng với những chia sẻ về rầy phấn trắng sẽ giúp ích nhiều cho bà con nông dân trong việc canh tác và bảo vệ hoa màu, cây cối. Chúc bà con mùa màng bội thu.